Пошук па сайту
Мы ў сетках:
Маладзечна +1° Маладзечна
Вілейка +1° Вілейка
Смаргонь +1° Смаргонь
Ашмяны +1° Ашмяны
Валожын +1° Валожын
Мядзел +1° Мядзел
Астравец +1° Астравец
Грамадства
Валожын
29.08.2016 13:00 ,AЎТАР(Ы): Зоя ХРУЦКАЯ

Чаму буслы выкідалі сёлета з гнязда яйкі і птушанят на Валожыншчыне

Фота Зоі Хруцкай.

На цэнтральнай вуліцы вёскі Раманаўшчына, што каля Дораў, бусліныя гнёзды амаль на кожным слупе. І ў мінулыя выхадныя вяскоўцы збіраліся праводзіць птушак, якія за лета сталі часткай іх жыцця, у вырай.

У Раманаўшчыне пераважна жывуць дачнікі. Некаторыя кажуць: “Буслы прылятаюць – і я прыязджаю. А як яны адлятаюць – таксама з’язджаю ў горад”. У агародах тут не знойдзеш ні жаб, ні змей – кажуць, іх паелі буслы. “Стаіш у агародзе, а яны, нібы дыназаўры, проста над галавой пралятаюць”, – распавядае Яўген, які прыязджае ў Раманаўшчыну з Маладзечна дзеля агарода двойчы на тыдзень.

Ён і падзяліўся назіраннем, што сёлета буслы выкідалі з гнязда яйкі, а некаторыя кажуць, што гэта абяцае галодны год.

Насупраць двара Таісы і Уладзіміра Марозаў скошаны ўчастак поля. Гаспадары адзначаюць, што самі косяць, а вялікая тэрыторыя зарасла пустазеллем. Раней і касіць патрэбы не было, усё з’ядалі каровы і коні, а цяпер трымаць іх няма каму. Сям’я прыязджае з Мінска ў дом, адкуль родам мама Таісы.

Фота Зоі Хруцкай.

Фота Зоі Хруцкай.

Фота Зоі Хруцкай.

Фота Зоі Хруцкай.

Каля Марозаў пустое гняздо, кажуць, з раніцы не было птушак. Дарослая пара выгадавала адно птушаня.

– А адно яйка з гнязда выкінулі, я знайшоў, – прыгадвае Уладзімір. – Памерам недзе з гусінае будзе. Пэўна адчувалі, што не пратрымаюцца ўсе.

Оля Раманоўская і Тамара Петухова – пенсіянеркі, родам з Раманаўшчыны. Кажуць, што ў вёсцы “абітаюць, як буслы – калі цёпла”. На выхадных 27-28 жніўня, якраз калі свята Успенне, збіраліся праважаць буслоў. А пасля іх і самі збіраюцца ў горад.

 

 

Буслы на Астравеччыне. Фота Юрыя Горыда.

Буслы на Астравеччыне. Фота Юрыя Горыда.

– Летась я плакала, калі праводзіла іх, – прыгадвае Тамара. – Тры кругі яны праляцелі над вёскай, мы рукой ім памахалі. Мне нават падалося, што і яны плакалі. Сумую без іх. Як яны ў вырай, то і я паеду з вёскі. У нас жа буслы на кожным слупе. І праўда, што сёлета выкідвалі з гнязда птушанят. Можа, гэта хворыя былі, што не выжылі б.

Жанчына заўважае, што ў Раманаўшчыне не заўсёды было так шмат буслоў, толькі гадоў з 15. За гэты час і людзі, і буслы прывыклі адзін да аднаго. Птушкі ходзяць па агародзе, пакуль гаспадыня працуе, і ніхто нікому не замінае.

– У нас усе любяць буслоў, – гаворыць жыхарка. – І ім пэўна добра: тут рачулка, ціха, дарогі блізка няма, ежы хапае. І нам весялей.

Тое, што буслы добрыя суседзі, мясцовыя яшчэ лепш зразумелі, калі каля пяці год таму ў вёсцы з’явіліся бабры. І калі першы год дзіковінка была цікавай, на наступны жахары схапіліся за галаву.

Фота Зоі Хруцкай.

Фота Зоі Хруцкай.

Фота забяспечанае Ілонай Сцебуракай.

Фота забяспечанае Ілонай Сцебуракай.

– Неяк ужо цёмна было, чую, нехта дровы сячэ, – прыгадвае Тамара. – Ну, думаю, нішто сабе, і не цёмна ж табе. А нараніцу выходжу – дзве алешыны ляжаць.

Жыхары заўважаюць, што бабры не толькі дрэвы і кусты шкодзяць, але і рачулку. У ей цячэ крынічная вада, а бабры ладзяць з дрэваў дамбы, якія пасля і людзям няпроста разбіраць.

І калі аднаму суседу, бабрам, жыхары Раманаўшчыны зусім не рады, па другіх, буслах, яны сумуюць ужо тады, калі яны ўздымаюцца на свае тры развітальныя кругі перад дарогай у вырай.

Як выбраць, каго выкінуць з гнязда?

Сітуацыю з бусламі ў Раманаўшчыне пракаментаваў спецыяліст па прыродаахоўных пытаннях грамадскага аб’яднання “Ахова птушак Бацькаўшчыны” Сямён Левы:

– Тое, што буслы выкідаюць яйкі ці буслянят, сапраўды здараецца. Гэтыя птушкі валодаюць прыроджанай здольнасцю спрагназаваць, якую колькасць корму змогуць здабыць для птушанят. Калі ў іх тры яйкі, а яны адчуваюць, што пракормяць толькі дваіх, кагосьці аднаго выкідаюць з гнязда.

У буслоў жа вельмі моцны інстынкт выхажвання птушанят, захавання патомства.

Вялікая загадка, як яны выбіраюць таго, каго даводзіцца выкідаць. Мне вельмі цікава, як у іх адбываецца гэты выбар. Не ведаю, ці адчуваюць яны штосьці, магу толькі ўявіць, як гэта: барацьба паміж інстынктам абароны патомства і разуменнем, што ўсіх пракарміць не зможаш.

Мяркую, што патрэба выкідаць птушанят залежыць не ад агульнай сітуацыі, а ад становішча ў мясцовасці, якую яны насяляюць.

Фота забяспечанае Ілонай Сцебуракай.

Фота забяспечанае Ілонай Сцебуракай.

Большасць буслоў ляціць у вырай у 20-х чыслах жніўня. Але ёсць тыя, хто застаюцца. У іх ліку могуць быць птушкі з поздніх вывадкаў. І ў час адлёту яны недастаткова дужыя, каб пераадолець такую дарогу. А ўлічваючы, што нашы буслы дасягаюць Паўднёвай афрыканскай рэспублікі, і шлях іх поўны небяспекі, цалкам зразумела, чаму самыя маладыя не спяшаюцца з адлётам.

Яны застаюцца на некалькі месяцаў, пакуль крылы не стануць дужымі. Але ёсць сярод тых, хто не паляцеў у вырай у жніўні, ёсць такія буслы, якія знешне зусім не выглядаюць недастаткова дужымі. Часам мы адзначаем, што яны знаходзяць месцы з больш высокай тэмпературай, адшукваюць ежу, і застаюцца ў Беларусі.

Фота Зоі Хруцкай.

Фота Зоі Хруцкай.

Фота Зоі Хруцкай.

Фота Зоі Хруцкай.

Фота Зоі Хруцкай.

Фота Зоі Хруцкай.

Фота Зоі Хруцкай.

Фота Зоі Хруцкай.

Фота Зоі Хруцкай.

Фота Зоі Хруцкай.

Наогул буслоў прыцягваюць мясцовасці, дзе ёсць месцы пад гнёзды, і хапае пляцовак для палявання. Паляванне нават больш важкі аргумент пры выбары месца, дзе яны асядаюць. Часам буслы вяртаюцца налета ў свае ж гнёзды, а могуць засяліць чужыя. 

У 2014-2015 годзе ў некаторых мясцовасцях Беларусі колькасць буслоў узрасла.

Абмеркаваць
Каментар (0) / Дадаць каментар
Дадаць каментар

commentsLocked

Новае на сайце